Groothandel in Nederland: afbakening met SBI 2008, bedrijfsgrootte, rechtsvorm en de mkb-indeling

Groothandel in Nederland: afbakening met SBI 2008 en CBS-cijfers

In de CBS-indeling valt de groothandel onder sector G Handel. In de StatLine-tabel Bedrijven; bedrijfstak (81589NED) staat die sector naast de andere delen van de groep G-I Handel, vervoer en horeca. Voor de weergegeven periode (2026 3e kwartaal*) telt G-I 449.410 bedrijven: G Handel 298.140, H Vervoer en opslag 69.430 en I Horeca 81.840. De tabel volgt de Standaard Bedrijfsindeling; de indelingskolom heet 'Bedrijfstakken/branches SBI 2008'.

De SBI is een classificatie van economische activiteiten, waarmee het CBS ondernemingen indeelt naar hun hoofdactiviteit. De indeling kent vijf niveaus; een code bestaat uit maximaal vijf cijfers. De eerste twee niveaus stemmen overeen met de ISIC, de eerste vier zijn op enkele uitzonderingen na gelijk aan de Europese NACE. Het vijfde niveau is een verdere Nederlandse uitsplitsing.

KVK geeft bij inschrijving in het Handelsregister een SBI-code van vijf cijfers per bedrijfsactiviteit; een bedrijf kan meerdere SBI-codes hebben. De code wordt onder meer gebruikt voor verzekeringspremies, statistieken en het geven van vergunningen of subsidies. Verandert een bedrijfsactiviteit, dan past het bedrijf de code aan via Mijn KVK, met inloggen via DigiD of European login; KVK kan daarvoor om extra informatie vragen.

De volledige overzichten staan in de bestanden Standaard Bedrijfsindeling 2025 - Nederlands en Engels update 2026, Standaard Bedrijfsindeling 2008 - Nederlands (Excel) en Standaard Bedrijfsindeling 2008 - Engels (pdf). Wie de code voor de eigen bedrijfsactiviteit zoekt, gebruikt de zoekmachine Vind mijn SBI-code.

De groothandel is in deze afbakening een branche binnen G Handel, en G Handel valt onder G-I Handel, vervoer en horeca. In tabel 81589NED kies je in de bedrijfstakkenstructuur de branche die de groothandelsactiviteit beschrijft; in die regel lees je de kolommen bedrijfsgrootte en rechtsvorm. Het dashboard Bedrijven selecteert trapsgewijs: eerst een bedrijfstak, dan eventueel een onderliggende branche en dan eventueel een subbranche.

Voor de groothandel is binnen G Handel de branchekeuze bepalend. De tabel toont in de weergegeven periode G Handel als geheel; de groothandelbranche is daarbinnen afzonderlijk te selecteren. De tabel is uitgesplitst naar bedrijfstakken en grofweg 100 branches. De feitelijke groothandelcode en de onderliggende subklassen daarvan zijn in de weergegeven periode niet opgenomen.

Vanaf 2026 wordt de SBI 2025 stap voor stap geïntroduceerd in de CBS-statistieken. In die periode worden SBI 2008 en SBI 2025 naast elkaar gebruikt. Tabel 81589NED gebruikt in de weergegeven periode de indelingskolom 'Bedrijfstakken/branches SBI 2008'.

Aantal bedrijven in de handel en de plek van de groothandelbranche

Tabel 81589NED telt voor de weergegeven periode 2.433.985 bedrijven onder A-U Alle economische activiteiten. Daarvan hebben 2.012.670 bedrijven één werkzaam persoon; 193.245 hebben er 2, 90.610 vallen in de klasse 3 tot 5, 65.875 in 5 tot 10, 34.470 in 10 tot 20, 21.260 in 20 tot 50 en 7.260 in 50 tot 100.

Naar rechtsvorm staan van die 2.433.985 bedrijven er 1.848.525 onder Natuurlijke personen en 585.460 onder Rechtspersonen.

Binnen handel en aanverwante sectoren telt G Handel 298.140 bedrijven, H Vervoer en opslag 69.430 en I Horeca 81.840; samen 449.410 in G-I. G Handel is binnen G-I de grootste van de drie. De kolommen bedrijfsgrootte en rechtsvorm lees je per bedrijfstak of branche afzonderlijk.

Binnen G Handel is de groothandel een branche. Voor elke bedrijfsactiviteit geeft KVK een aparte SBI-code; een groothandelsbedrijf kan meer dan één code hebben. Het aantal groothandelsbedrijven volgt uit de branchekeuze in tabel 81589NED.

Een afzonderlijk aantal voor de groothandelbranche staat niet in het weergegeven deel van de tabel. G Handel telt 298.140 bedrijven; dat is het handelstotaal, niet de groothandelbranche. Het CBS publiceert wel tot brancheniveau; dat branchecijfer is hier niet opgenomen.

Let op de herkomst van cijfers over aantallen bedrijven. De CBS-FAQ noemt voor juli 2019 bijna 1,8 miljoen bedrijven in Nederland. De MKB Servicedesk citeert de Kamer van Koophandel met 2.581.399 actieve ondernemingen op 1 januari 2025. Dat zijn andere meetmomenten en een andere afbakening dan de StatLine-telling naar bedrijfstak.

De meetmomenten verschillen: 2026 3e kwartaal voor tabel 81589NED, juli 2019 voor bijna 1,8 miljoen bedrijven en 1 januari 2025 voor 2.581.399 actieve ondernemingen. Vergelijk daarom alleen cijfers met hetzelfde meetmoment en dezelfde afbakening.

Het dashboard Bedrijven heeft een onderdeel 'Aantal bedrijven en dynamiek'. Bij elk onderdeel staat de melding 'Voor de huidige selectie zijn niet alle visualisaties voor dit onderwerp beschikbaar'; niet elke branchekeuze levert voor elk onderwerp een reeks op. Voor aantallen per branche is de StatLine-tabel de aangewezen plek.

G Handel, I Horeca en H Vervoer en opslag: aantal bedrijven binnen G-I

Bedrijfsgrootte en rechtsvorm in de groothandel

De bedrijfsgrootte- en rechtsvormcijfers in deze sectie gaan over G Handel als geheel. Een verdeling die alleen de groothandelbranche betreft, is in de weergegeven periode niet opgenomen.

Tabel 81589NED splitst het aantal bedrijven naar bedrijfsgrootte in zeven klassen: 1 werkzaam persoon; 2 werkzame personen; 3 tot 5; 5 tot 10; 10 tot 20; 20 tot 50 en 50 tot 100 werkzame personen. Daar hoort een totaal bij. Daarnaast zijn er twee rechtsvormkolommen: Natuurlijke personen en Rechtspersonen. De hoogste weergegeven klasse is die van 50–100 werkzame personen.

Voor G Handel geldt in de weergegeven periode: 298.140 bedrijven in totaal. De verdeling naar grootte is 205.655 met 1 werkzaam persoon, 42.445 met 2 werkzame personen, 20.745 in de klasse 3 tot 5, 15.070 in 5 tot 10, 7.015 in 10 tot 20, 4.570 in 20 tot 50 en 1.435 in 50–100. Naar rechtsvorm: 217.335 bedrijven bij Natuurlijke personen en 80.805 bij Rechtspersonen.

G Handel levert 298.140 van de 449.410 bedrijven in G-I. G-I telt 305.205 bedrijven met één werkzaam persoon, 337.170 onder Natuurlijke personen en 112.240 onder Rechtspersonen. De grootste van de drie sectoren in G-I is G Handel, gevolgd door I Horeca met 81.840 en H Vervoer en opslag met 69.430.

De rechtsvormkolommen gaan over de juridische vorm waarin het bedrijf wordt gedreven. Bedrijven van natuurlijke personen (zoals een eenmanszaak of een vennootschap onder firma met natuurlijke personen als vennoten) staan onder Natuurlijke personen. Besloten en naamloze vennootschappen en andere rechtspersonen staan onder Rechtspersonen.

Voor het typeren van een groothandel zijn er twee gezichtspunten. De klasse naar werkzame personen zegt hoeveel mensen er in het bedrijf werken. De rechtsvorm zegt of de activiteit door een natuurlijke persoon of door een rechtspersoon wordt gedreven.

De indeling is een tabelindeling, geen bedrijfstype. Een groothandelsbedrijf met één werkzaam persoon en rechtsvorm natuurlijke persoon valt in de klasse 1 werkzaam persoon én in de kolom Natuurlijke personen. Hetzelfde bedrijf als bv valt in dezelfde grootteklasse, maar in de kolom Rechtspersonen. Vergelijk bij het lezen van de cijfers altijd dezelfde periode, dezelfde branche en dezelfde kolom.

De gepresenteerde cijfers zijn een bovenliggend handelstotaal voor G Handel; ze laten zien hoe de verdeling binnen de handel als geheel ligt.

Bedrijfsgrootte binnen G Handel naar werkzame personen

Groothandel en het mkb: wanneer valt een bedrijf onder micro, klein of middelgroot?

De MKB Servicedesk houdt de definities van de Europese Commissie aan. Micro: minder dan 10 werknemers en een jaaromzet of balanstotaal van hoogstens € 2 miljoen. Klein: minder dan 50 werknemers en een netto-jaaromzet of balanstotaal van hoogstens € 10 miljoen. Middelgroot: minder dan 250 werknemers en een jaaromzet van hoogstens € 50 miljoen of een balanstotaal van maximaal € 43 miljoen.

Op dezelfde pagina staat het mkb breder omschreven: ondernemingen met minimaal 1 en maximaal 250 medewerkers, maximaal € 40 miljoen omzet of € 20 miljoen balanstotaal per jaar. Voor de indeling in micro, klein en middelgroot is de categorietabel van de Europese Commissie het uitgangspunt.

De twee afbakeningen lopen uiteen. Voor de mkb-status geldt de brede omschrijving: 1 tot 250 medewerkers en maximaal € 40 miljoen omzet of € 20 miljoen balanstotaal per jaar. Voor de categorie micro, klein of middelgroot gelden de EU-drempels van € 2 miljoen, € 10 miljoen en € 50 miljoen omzet of € 43 miljoen balanstotaal. Koppel je een regeling of statistiek aan de categorie, dan zijn die EU-drempels bepalend.

Voor een groothandelsbedrijf leg je twee dingen naast elkaar: het aantal werknemers en de financiële drempel (jaaromzet of balanstotaal). Een groothandel met minder dan 10 werknemers en een omzet of balanstotaal tot € 2 miljoen valt onder micro. Voor klein geldt: minder dan 50 werknemers en een omzet of balanstotaal tot € 10 miljoen. Voor middelgroot geldt: minder dan 250 werknemers met een omzet tot € 50 miljoen of een balanstotaal tot € 43 miljoen.

De CBS-grootteklassen uit tabel 81589NED (1; 2; 3 tot 5; 5 tot 10; 10 tot 20; 20 tot 50; 50–100 werkzame personen) zijn niet hetzelfde als deze categorieën. Het CBS telt per bedrijf werkzame personen in klassen; de EU-definitie kijkt naar het aantal werknemers plus een omzet- of balansdrempel. De hoogste weergegeven CBS-klasse blijft met 50–100 werkzame personen onder de grens van 250 werknemers uit de brede mkb-omschrijving.

Voor bedrijven met rechtspersoonlijkheid bestaan financiële kengetallen naar bedrijfstak: de tabel Financiële kengetallen; mkb, bedrijfstak (SBI 2008). De gegevens zijn uit te splitsen naar bedrijfstak volgens SBI 2008 en naar bedrijfsgrootte, en beschrijven de financiële gang van zaken van het Nederlandse bedrijfsleven met rechtspersoonlijkheid. De reeks begint in 2021; de cijfers tot en met 2023 zijn definitief en die van 2024 nader voorlopig.

Of een groothandel onder het mkb valt, hangt ook af van personeel in dienst. Volgens de MKB Servicedesk vallen zzp'ers niet onder het mkb, omdat er werknemers in dienst moeten zijn om van midden- en kleinbedrijf te spreken. Begin 2025 waren er volgens KVK ongeveer 1,76 miljoen zzp'ers op in totaal ruim 2,5 miljoen bedrijven.

Een eenmanszaak kan wél onder het mkb vallen, maar dan moet de zelfstandig ondernemer personeel in dienst hebben. Een bv valt altijd onder het mkb, ook zonder personeel: de ondernemer is dan directeur-grootaandeelhouder (dga) en daarmee in loondienst, waarmee aan de definitie van werknemer is voldaan.

Dat onderscheid is praktisch relevant zodra een regeling, definitie of statistiek aan de mkb-status is gekoppeld. Een groothandel die als bv is opgericht zit ook zonder personeel aan de mkb-kant van de definitie. Een groothandel die als zzp'er zonder personeel werkt, valt volgens dezelfde definitie buiten het mkb.

Mkb: brede omschrijving versus EU-categorieën micro, klein en middelgroot

Mkb-status: eenmanszaak versus bv

Omzet, toegevoegde waarde en werkgelegenheid in de handel

Voor de groothandelbranche zijn omzet, toegevoegde waarde en werkgelegenheid in de weergegeven periode niet als afzonderlijke reeks opgenomen. Tabel 81589NED bevat voor 2026 3e kwartaal alleen aantallen bedrijven naar bedrijfstak, bedrijfsgrootte en rechtsvorm.

Het dashboard Bedrijven biedt per gekozen bedrijfstak of branche de onderdelen Aantal bedrijven en dynamiek, Omzetontwikkeling, Productiestatistiek, Verwachtingen, Research and development en Openstaande vacatures. Bij elk daarvan geldt de melding 'Voor de huidige selectie zijn niet alle visualisaties voor dit onderwerp beschikbaar'; per branche moet je nagaan welk onderdeel een reeks oplevert. De verwachtingen in dat dashboard komen uit de conjunctuurenquête.

In het dashboard staat als voorbeeld dat per saldo 25,4 procent van de bedrijven in het tweede kwartaal van 2022 meer verwachtte om te zetten; gemiddeld in het niet-financiële bedrijfsleven verwachtte per saldo 27,6 procent van de ondernemers meer om te zetten.

Wil je omzet koppelen aan bedrijfsgrootte, dan is er de CBS-maatwerkpublicatie Bedrijven naar werkzame personen, omzet en balans. De populatie bestaat uit alle bedrijven in 2018 die het CBS kon koppelen aan bedrijven in het Algemeen Bedrijvenregister. Het onderzoek is bekostigd door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het populatiejaar 2018 geeft een omzet- en balansbeeld per grootteklasse, maar geen actueel kwartaalbeeld.

De maatwerkpublicatie geeft dus een omzet- en balansbeeld per grootteklasse voor 2018, niet per groothandelbranche. Voor groothandelsspecifieke omzet, toegevoegde waarde en werkgelegenheid is geen afzonderlijke reeks opgenomen.

Wat de geraadpleegde bronnen niet dekken

De geraadpleegde bronnen bevatten geen gegevens over de functies van de groothandel, geen gegevens over vergunningen of toelatingseisen voor groothandelsactiviteiten en geen concrete handelsstromen: welke goederen van waar naar waar gaan, in welke hoeveelheden.

De StatLine-tabel Bedrijven; bedrijfstak levert aantallen bedrijven naar bedrijfstak en branche (SBI 2008), naar bedrijfsgrootte in werkzame personen en naar rechtsvorm. Het dashboard Bedrijven levert daarnaast onder meer omzetontwikkeling, productiestatistiek, verwachtingen uit de conjunctuurenquête en openstaande vacatures, voor zover er voor de gekozen selectie visualisaties beschikbaar zijn.

De SBI 2008 biedt een indeling op vijf niveaus; de groothandelbranche is in tabel 81589NED te selecteren. De tabel is uitgesplitst naar bedrijfstakken en grofweg 100 branches. De SBI 2025 wordt vanaf 2026 stap voor stap geïntroduceerd; SBI 2008 en SBI 2025 worden in die periode naast elkaar gebruikt.

De feitelijke groothandelcode en de subklassen daarvan zijn niet als afzonderlijk gegeven opgenomen. Voor groothandelsspecifieke omzet, toegevoegde waarde en werkgelegenheid is geen aparte reeks opgenomen.

De meetmomenten lopen uiteen: 2026 3e kwartaal voor tabel 81589NED, 2018 voor de maatwerkpublicatie, juli 2019 voor bijna 1,8 miljoen bedrijven en 1 januari 2025 voor 2.581.399 actieve ondernemingen. Vergelijk alleen cijfers met hetzelfde meetmoment en dezelfde afbakening.

Voor een omzet- of balanscijfer gekoppeld aan bedrijfsgrootte is er de CBS-maatwerkpublicatie Bedrijven naar werkzame personen, omzet en balans met 2018 als populatiejaar. Over functies, vergunningen en handelsstromen doet dit artikel geen uitspraken.

Meetmomenten van de geraadpleegde cijfers over bedrijven

Wat de geraadpleegde bronnen niet dekken